یاران امام حسین (ع) با بصیرت، مسیر صحیح زندگی خود را انتخاب کرده و در تاریخ سربلند شدند.
معرفت و شناخت امام حسین (ع) در آیین های عزاداری ماه محرم و صفر باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.
در حدیث نبوى آمده است که در دل هر بندهاى دو دیده نهانى است که به واسطه آن دو، غیب را مى نگرد و چون خدا بخواهد در حق بندهاى نیکى کند، دو چشم دلش را مى گشاید تا به واسطه آن، آنچه را که از دیدگان ظاهریش نهان است، بتواند دید.
از شمار انسانهاى صاحب بصیرت «حارث بن مالک بن نعمان انصارى» بود. پیامبر اکرم از او پرسید: "چگونهاى و در چه حالى؟" عرض کرد: "مؤمن راستین و اهل یقینم". پیامبر فرمود: "علامت یقین و ایمان راستینت چیست؟" عرض کرد: "زهد و کنارهگیرى نفسم از دنیا و دلبستگى آن، موجب شد که شبهایم را به بیدارى و عبادت و روزهایم را به روزه و تشنگى بگذرانم، از این رو به درجهاى از بصیرت و بینایى رسیدهام که گویى عرش پروردگارم را که براى حسابرسى بر پا شده است، مى بینم و بهشتیان را در حال زیارت یکدیگر مىنگرم و زوزه وحشتناک جهنمیان را از درون آتش میشنوم". پیامبر فرمود: "بندهاى است که خدا قلبش را روشن کرده است. حال به برکت این نور الهى صاحب بصیرت شدهاى پس آن را حفظ کن".(15)
این خاصیت نور باطنى یا بصیرت است که از فطرت انسان پرتو افشان مى شود و اگر منبع الهى آن (فطرت) زنده به گور نشود و غبار آلودگىها و تیرگى هواهاى نفسانى آن را نپوشاند، همواره چشم بصیرت باطن پر فروغ خواهد بود اما اگر در پشت ظلمت گناه پنهان گردد و انسان تبهکار، حقیقت خود را نبیند، از آن رو که نورى ندارد، خود را گم مى کند و پس از مدتى خویشتن را به کلّى فراموش مى نماید.
«آنهايي که دور و بر اميرالمؤمنين بودند و ايستادند و جنگيدند، خيلي بصيرت به خرج دادند که بنده بارها از اميرالمؤمنين نقل کردهام که فرمود: «لا يحمل هذا العلم الا اهل البصر و الصبر و العلم بمواضع الحق » . در درجه اول، بصيرت لازم است. معلوم است که با وجود چنين درگيريهايي، مشکلات اميرالمؤمنين چگونه بود. يا آن کجرفتارهايي که با تکيه بر ادعاي اسلام، با اميرالمؤمنين ميجنگيدند و حرفهاي غلط ميزدند.» مقام معظم رهبري
بصیرت دهی وآگاهی بخشی یکی ازمهمترین واساسی ترین راهکار مبارزه با جنگ نرم دشمن است....
انسان کامل یعنی کسی که قهرمان همه ارزشهای انسانی است
درهمه میدانهای انسانیت قهرمان است
یکی از ارزشمندترین نعمتهای الهی، فرصت عمر و زندگی دنیوی است که از جهت کوتاهی آن و از طرفی دیگر زمینه سازی و مقدمه بودن آن برای زندگی ابدی بعنوان سرمایه بسیار ارزشمند و بی بدیلی محسوب می شود که لاجرم در گذرزمان در حال زوال و اتمام است وانسان از بدو تولد تا لحظه مرگ، در حال سپری کردن سرمایه گرانبهایی به نام عمر است که خیر و سعادت یا شقاوت و تیره بختی ابدی انسان منوط به نحوه و راه و روش زندگی در آن است...
از این رو تلاش همه انبیاء و ائمه اطهار (ع) همیشه بر این تعلق گرفته است که آدمی را متوجه زوال سرمایه عمر دنیوی سازد تا با بهره گیری و بهره مندی درست، سالم و منطقی از آن، سعادت و خوشبختی اخروی و ابدی را تضمین نماید. از طرف دیگر آیات قرآن اهداف واسطه زیادی برای زندگی دنیوی انسان مطرح می کنند که خود بحث مفصلی می طلبد و در برخی از آنها اشاره شده است که ابتلا و آزمایش انسان یکی از اهداف خلقت اوست تا طیب و غیرطیب در امتحانات الهی از هم بازشناخته شوند.
بالطبع انسان زمانی طیب و پاک و خالص خواهد بود که در زندگی دنیوی از میان فرصت ها و انتخابهای متعدد، حیات طیبه را برای خویشتن برگزیند. حیاتی که در آن اخلاص ورزی و پاک زیستن و ایمان و عمل صالح او را به سرمنزل مقصود می رساند. بدون شک لازمه این حیات طیبه مزّین بودن به او صاف و خصوصیاتی است که در کل از آن به بندگی خدا و عبد خدا بودن اطلاق می شود و آموزه های قرآنی هر یک به نحوی خصوصیات بارز و برجسته بنده صالح خداوند را معرفی می نمایند.
از میان اوصاف و خصوصیات بندگان خاص الهی، بصیرت و داشتن و بینش عمیق و درست، بیشتر از سایر اوصاف، مورد اهتمام جدی، قرآن کریم قرآن گرفته و آیات قرآن ضرورت داشتن بصیرت را مورد تاکید قرار داده و لزوم آن را بارها و بارها تذکر داده است.
که به بخشی از این آیات اشاره می شود:
1- سوره ق – آیه:8-7:
«تبصره و ذکری لِکَلِّ عبد منیب»
به هر بنده ای کو زکار خطا کند توبه بر بارگاه خدا
چنین آیه هایی که ایزد نهد بصیرت ببخشد تذکر دهد
2- سوره قصص، ایه 72:
«قل ارءیتم ان جعل الله علیکم النهار سرمداً الی یوم القیامه من اله غیر الله یاتیکم بلیل تسکنون فیه، افلاتبصرون»
بگو تا قیامت اگر کردگار همیشه کند روز را پایدار
چه کس می تواند به غیر از خدا شب آرد که خوابید در آن شما
ندارید چشم بصیرت هنوز نبینید این گردش شام و روز
3- سوره نور، آیه 44:
«یقلب الله اللیل و النهار، ان فی ذلک لِعبرَةً لاولی الابصار»
به دنبال هم روز و شب آفرید گهی روز گردد گهی شب پدید
کسانی که هستند صاحب بصر بگیرند عبرت از این رهگذر
4- سوره انعام، آیه 104
«قدجاء کم بصائر من ربکم فمن ابصرفَلِنفسه ومن عمی فعلیها»
هر آن چه به دلها بصیرت بداد فرا رویتان ایزد آن را نهاد
هر آن کس بصر یافت حقا که خود به فیضی از الله نائل بشد
هر آن کس که او کور ماند از بصر فتادست اندر زیان و ضرر
همچنانکه آیات نشان می دهند، خداوند متعال، بصیرت را عامل دست یابی انسان و راه یابی وی به توحید و قدرت الهی می شمارد.
درحقیقت، تفکر در آیات الهی و دقت بصیرت زا موجب می شود تا آدمی به این نتیجه برسد که این همه کائنات در عین کثرت، جلوه هایی از یک حقیقت بی کرانی به نام خداوند است.
واما بصیرت در آموزه ها و فرهنگ قرآنی، عبارت است از حالتی که به انسان توانایی درک درست حقایق و تحلیل واقعیت ها را می دهد، و با بصیرت است که آدمی موقعیت خود را می سنجد و نسبت به آن واکنش نشان می دهد لذا اهل بصیرت به سبب عبور از ظواهر رخدادها و دست یابی به کلیات آن و فهم باطن وعمق آن، می توانند استنباط جامع و فراگیری داشته باشند و در شرایط و موقعیت های مشابه دیگر، رفتاری درست در پیش گیرند و از آن مشکل به سادگی عبور کنند و خود را در مسیر درست کمالی و بهره گیری از رخداد و فرصت قرار دهند.
نکته بسیار مهم در بحث بصیرت این است که آموزه های قرآنی بر این معنا تاکید دارند که انسانی که در این دنیا به بصیرت نرسد در هنگام مرگ و کنار رفتن پرده ها، به این بصیرت طبیعی دست می یابد که در آن زمان برای بسیاری، دیر هنگام خواهد بود، زیرا در مسیری قرار گرفته اند که دیگر راه بازگشت و تصحیح و اصلاح رفتار نیست.
و از آن روست که خداوند متعال در سوره سجده آیه 12 می فرماید:« ولوتری اذا المجرمون ناکسوا روسهم عندربهم ربنا ابصرنا و سمعنا فارجعنا نعمل صالحاً انا موقنون»
چو در محضر قهر خدا یکتا ببینی تو حال گنهکار را
که با آه و حسرت به پروردگار بگویند بر درد و وحشت دچار
عذابت بدیدیم با چشم و گوش دگر دیگ طاقت بیامد بجوش
به دنیایمان بازگردان تو باز در نیکوئی را نماییم باز
که ما را یقین حاصل آمد کنون عذابت ندارد چرائی و چون
و در سوره ق، آیه 22 می فرماید:
لقد کنت فی غفلة من هذا فکشفنا عنک غطاءَک فبصرک الیوم حدید
دریغا که ای جاهل ای تیره بخت چه غافل بدی از چنین روز سخت
ترا پرده انداختیمت ز کار که گردد حقایق ترا آشکار
چو چشم بصیرت تو را گشت باز کنون گشتی آگه ز اسرار و راز
و این همان نکته بسیار مهمی است که در اول بحث مطرح شد و آن این است که عمر فرصت بسیار مغتنمی است تا در آن انسان به بصیرت و توانایی درک عمیق حقایق وتحلیل درست واقعیتها برسد و اگر این امر در این برهه از زمان بسیار کوتاه زندگی دنیوی انسان صورت نگیرد لاجرم حرکت بنده در سیر زندگی دنیوی اش عاری از شناخت، فهم و بصیرت خواهد بود و نتیجه آن جز حرمان وخسران نخواهد بود که « والعصر ان الانسان لفی خسر، الا الذین آمنوا وعملوا الصالحات وتواصوا بالحق وتواصوا بالصبر»
قسم به زمان و عمر بسیارکوتاه زندگی دنیوی که انسان قطعاً در خسران و زیانکاری است مگر اینکه انسان اهل ایمان و عمل صالح بوده و پیوسته به حق و صبر سفارش نماید.
واما آنچه که از آیات قران کریم فهمیده می شود، این است که « بصیرت » به تنهایی برای وصول انسان به سعادت ابدی کافی نیست و تکیه بر « بصیرت» به تنهایی سعادت بخش نیست و اگر توأم با انجام عمل صالح و شایسته در جهت تقرب الی الله نباشد، منتج به حق ووصول به سعادت ابدی نمی شود.
شاهد براین مدعا آیه 95-96 سوره طه است که خداوند متعال از زبان سامری نقل می کند:
قال فما خطبک یاسامری، قال بصرت بمالم یبصروا به قبضة قبصه من اثر الرسول فنبذتها وکذلک سولت لی نفسی
همچنانکه این آیه شریفه نشان می دهد، بصیرت به تنهایی نجات بخش نیست همانطوریکه اهل دوزخ در مکالمه و درخواستی که از خداوند متعال در قیامت دارند، می گویند: « ربنا ابصرنا وسمعنا فارجعنا نعمل صالحاً اِنا موقنون» و در جای دیگر خداوند متعال از قول آنها می فرماید:
رب ارجعونی لعلی اعمل صالحاً فیما ترکت 000» و چه زیباست که حضرت امیرالمومنین (ع) فرمودند با مرگ پرده ها کنار می روند و مردم واقعیت اشیاء را آنگونه که هست، می بینند ولی مرگ، علمی از حقایق باطنی اشیاء را بر علوم من نمی افزاید و بر همین اساس است که معصوم(ع) می فرمایند:
موتوا قبل ان تموت
شاخص های بصیرت، در کلام وحی:
برای در امان ماندن از گردبادهای فتنه چنین توصیه شده است:
1-عمل بر اساس یقین:
در فضای فتنه که دوست و دشمن به سادگی قابل تشخیص نیست، محور و مدار حرکت و سخن خود را امور یقینی قراردهیم. قرآن بهترین و استوارترین راه در امان ماندن از فتنهها و مقابله با توطئههای دشمنان را رعایت صبر و تقوا میداند و میفرماید:
قطعا در مالها و جانهایتان آزموده خواهید شد و از اهل کتاب و مشرکان آزار بسیاری خواهید شنید، و اگرصبر کنید و پرهیزگاری نمایید این حاکی از عزم استوار در کارهاست. (آل عمران،186). (همانگونه که مقام معظم رهبری درآن وسطای داغی فتنه فرمودند: آرامش خود را حفظ کنید....)
امام علی علیه السلام میفرمایند: بدانید کسی که تقوای الهی پیشه کند، خداوند راه خروج از فتنهها و چراغ هدایتی در ظلمتها را در اختیار او قرار میدهد. (خطبه 183)
2-رجوع به قرآن:
در فضای تاریک فتنه یکی از بهترین راههای در امان ماندن از آسیبهای فتنه رجوع به قرآن کریم است. در فضای فتنه اگر بتوان اندیشهها و افکار متضاد را به درستی به قرآن عرضه کرد، آنگاه میتوان حق و باطل آنها را تشخیص داد. پیامر اسلام در حدیثی، رمز عبور از فتنهها را چنین بیان فرمودند: " زمانی که فتنهها چون ظلمت و تاریکی یکپارچه شما را فرا گرفت، پس به قرآن پناه ببرید. (بحار،ج89 ص17، موج فتنه)
" فإذا التبست علیکم الفتن کقِطعِ اللیل المظلم فعلیکم بالقرآن
3-تمسک به اهل بیت:
یکی دیگر از راههای در امان ماندن از آسیبهای جنگ نرم تمسک به اهل بیت پیامبر(ص) است که این گونه به عمار سفارش میکنند: "ای عمار! بعد از من فتنههایی رخ خواهد داد. درآن شرایط از علی و حزب علی پیروی کن، چراکه علی با حق است و حق با علی
یا عمار ستکون بعدی فتنه فإذا کان ذلک فاتبع علیا و حزبه فإنه مع الحق و الحق معه...
اهل بیت سفینه نجات هستند، برای نجات از غرقگاه فتنه باید به اهل بیت تمسک جست.
و امروز کشتی نجات، انقلاب است و ناخدای آن امام خمینی(ره)، نیروی محرکه آن، حضور پربصیرت مردم، محموله کشتی، اسلام، لنگر کشتی، حرمت خون شهیدان و راهنمای کشتی، مقام معظم رهبری است .
ما امروز، بیش از این که به نقشه نیازمند باشیم به قطب نما نیازمند هستیم، و قبل از این که، زمان شناس باشیم، باید امام زمان شناس باشیم.
ادّعا نمی کنیم که بهترینیم اما خرسندیم که بهترین ها ما را برگزیده اند.